عباس قديانى
241
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
تپه حصار محلى در دامغان كه توسط « هرتسفلد و اشميت » ، باستانشناسان معروف حفارى گرديد . از اين حفارى كه از سال 1931 شروع شد آثار متعلق به 3000 سال پيش از ميلاد به دست آمده است . شخم به وسيله گاوان نر - سرعصاى ناتمام - تپه حصار . قريب دو هزار سال ق . م . تپه ميل تپهء بزرگى ، كنار جادهء تهران به ورامين ، كه قسمتهايى از بناى عظيمى از عهد ساسانى بر فراز آن باقى بوده و آن را آسيابادى و قصر افراسياب هم مىخوانند . تپه يحيى تاريخ تپه يحيى كه 18 متر ارتفاع دارد در 24 كيلومترى جنوب كرمان قرار دارد از زمان عصر حجر شروع و به عصر ساسانيان ختم مىگردد . در حفارى تپه يحيى كشف يك ساختمان دولتى بوده كه پنج اطاق بزرگ داشته و در آن الواحى پيدا شده كه بعضى سفيد بوده است . الواح مذكور با خط تصويرى و نيمه تصويرى نوشته شده و مىرساند كه در 5 هزار سال قبل مردم اين منطقه داراى تمدن پيشرفته بوده و به خط آشنايى داشتهاند . تمدن اين ناحيه نشان مىدهد كه همزمان با تمدنهاى آسياى غربى در جنوب شرقى ايران جامعه متمدن و پيشرفتهاى زندگى كرده است . آثار پيدا شده به خصوص الواح جنگى كه نمودار پيدايش خط در اين منطقه مىباشد تپه يحيى را يكى از مراكز مهم تمدن ايران باستان معرفى كرده است . اشياء مفرغى مكشوفه در تپه يحيى مىرساند كه فلزكاران قادر بودهاند براى گداختن سنگهاى معدنى حرارت زيادى ايجاد كنند . اين حفريات معرف سكونت انسان در ادوار مختلف بوده كه قديمترين آثار آن مربوط به 4500 سال ق . م . و آخرين دوران آن مربوط به دوران اشكانيان و ساسانيان مىباشد . تجارب السّلف تأليفى است از هندو شاه بن سنجر بن عبد الله صاحبى نخجوانى در تواريخ خلفا و وزراى ايشان . تحفهء سامى تحفهء سامى از تذكرههاى مهم قرن دهم هجرى است كه توسط سام ميرزا پسر شاه اسماعيل صفوى تأليف شده است . اين شاهزاده در سال 923 ه . ق . متولد و در 983 ه . ق . به امر شاه اسماعيل دوم صفوى به قتل رسيد . وى كتاب تذكرهء تحفهء سامى را از خود به يادگار گذاشت كه اين تذكره حاوى ترجمه و شعر شاعران آغاز دوران صفوى است . تأليف اين تذكره در سال 957 ه . ق . پايان يافته است .